به سایت مرکز تحقیقات حلال خوش آمدید.

اقتصاد

پوشاک

دارو و ملزومات پزشکی

آرایشی - بهداشتی

مواد آشامیدنی

مواد خوراکی و مکمل ها

پوشاک حلال

تعریف: منظور از کاربرد حلال در پوشاک، رعایت موازین شرعی در کلیه خدمات قابل ارائه در مورد پوشاک (از نظر حاوی نبودن پوست، مو و یا اجزائی از حیوان نجس یا حیوانات ذبح نشده به روش حلال یا آنچه که پوشیدن آن‏ها جائز نباشد یا لباسهای نشاندار کفار و مشرکین و امثال آن) است.

 

الزامات

- رعایت موازین شرعی در مورد لباس و انواع پوشش برای مردان (مثل حرام بودن لباس طلاباف، ابریشم خالص، لوازم زینتی طلا همچون انگشتری و ساعت و دکمه سر دست و عینک طلا و...) و پوشیدن لباس مردانه برای زنان

- رعایت موازین شرعی در مورد کفش، کمربند، کیف همراه و ... از نظر ماده اولیه آن‏ها (چرم)

- رعایت عدم وجود اجزاء حیوان ذبح نشده در پارچه‏ها و لباس‏ها

- رعایت تطهیر البسه از مواد حلال تولید شده ولی تماس یافته با غیر موحدین یا همراه شده با نجاسات دیگر

 

 

حلیت مواد دارویی

دارو مانند دیگر فراورده هایی که انسان مسلمان در زندگی با آنها در تماس بوده و یا مصرف می کند می تواند در دسسته بندی حلال و یا حرام قرار گیرد. به عنوان مثال ژلاتینی که در کپسول های دارویی استفاده می شود اگر از منشا ژلاتین استخوان خوک باشد حکم حرام را دارد و یا اگر در فرآوری یک فرآورده دارویی از روغن خوک استفاده شود حلیت آن زیر سوال می رود. بنابراین باتوجه به جمعیت عظیم مسلمانان در دنیا و مصرف بالای داروهای مختلف که بسیاری از آنها توسط غیرمسلمان تولید می شود ، بررسی حلیت داروها امری مهم و اساسی به شمار می رود. بدیهی است بسیاری از ترکیباتی که در دنیا به عنوان دارو یا همراه با دارو مصرف می شوند کاملا حلال بوده و لذا می توان این نوع فرآورده ها را مصرف کرد.

در صنعت داروسازی تنها کیفیت فرآورده تولید شده ، ملاک تایید یک فرآورده نیست بلکه باید مشخص گردد که این فرآورده مطابق دستورالعمل صحیح تولید شده باشد.

این اصول در سرفصل های ۱- مدیریت کیفیت ۲- بهداشت و نظافت ۳- معتبرسازی۴- شکایات از محصول و جمع آوری از بازار ۵- تولید قراردادی ۶- پرسنل ۷- محوطه و ساختمانها ۸- دستگاه ها و تجهیزات ۹- مواد اولیه و بسته بندی ۱۰- مستندات ۱۱- مواد موثر دارویی با جزییات و دستورالعمل هایی تعریف می شوند . به عبارتی یک تولید کننده دارو در کلیه مراحل تولید خود از دریافت و خرید مواد اولیه ورودی به کارخانه تا توزیع محصول نهایی به بازار و حتی بعد از ورود به بازار موظف است این دستورالعمل های استاندارد را رعایت نماید. بدیهی است در همین سرفصل ها دستورالعمل های مربوط به روش ساخت حلال در تولید فرآورده های داروی را می توان گنجاند.

به عنوان مثال چگونگی تماس افراد با فرآورده و ظروف ، چگونگی شستشوی تجهیزات و مخازن ، چگونگی ساتفاده از مواد شیمیایی خاص مانند الکل و نحوه ی شستشوی آنها و چگونگی خرید مواد اولیه از کارخانه های فروشنده و بررسی فرآیندهایی ه ممکن است در کارخانه فروشنده رعایت اصول اسلامی را مدنظر قرار نداده باشند.

 

 

لوازم آرایشی حلال

محصولات آرایشی حلال شامل محصولاتی است که در تولید آنها از مواد اولیه گیاهی و یا مواد اولیه حیوانی حلال استفاده شده باشد. استفاده از محصولات آرایشی می‌تواند در بهبود مد، ظاهر و افزایش اعتماد نقش بسزایی داشته باشد.

امروزه برخی از بانوان استفاده از لوازم آرایش را جزء لاینفک زندگی میدانند و این تمایل باعث شده کشور ما تبدیل به دومین مصرف کننده ی لوازم آرایش در خاورمیانه و هفتمین واردکننده لوازم آرایش در جهان شود. از سوی دیگر سن مصرف لوازم آرایش در ایران به زیر پانزده سال رسیده به طوری که برای برخی از زنان و دختران، استفاده از لوازم آرایش به نیاز ضروری تبدیل شده ؛ این در حالی است که در کشورهای توسعه یافته تمایل به آرایش بیشتر در بین زنان مسن دیده می شود.

لوازم آرایشی دارای ترکیبات شیمیایی متعددی از قبیل رنگ‌ها، اسانس‌ها، ‌فیلترهای رنگی و…. است که باعث تغییر رنگ پوست صورت ، خوشبو‌تر کردن، براق شدن و یا مات شدن پوست صورت می شود. در این میان برخی از مواد اولیه ای که در تولید محصولات آرایشی بکار می رود، به سلامت پوست آسیب می رسانند.

بخش اعظم محصولات آرایشی که به صورت قاچاق وارد کشور می شوند، نامرغوب و حاوی مقادیر زیادی مواد سمی مانند سرب و افلاتوکسین‌ هستند.

از سوی دیگر در ساخت برخی از محصولات آرایشی از مواد اولیه ای مانند خون، جفت و جنین استفاده می شود که در دین مبین اسلام حرام و نجس است. برخی از شرکت های تولید کننده محصولات آرایشی و بهداشتی در محصولات خود از بقایای جنینی مانند جفت استفاده می کنند که این کار موجب ایجاد نگرانی هایی از جهت انتقال بیماری ها شده است. جفت لایه تغذیه کننده جنین در رحم است که پس از تولد دور ریخته میشود. در حال حاضر استفاده از آن در محصولات آرایشی ممنوع شده ولی برخی کارخانه های تولیدکننده ادعا می کنند که مواد موجود در جفت، موجب رشد بافتی و برطرف شدن چین و چروک پوست می شود. سازندگان مواد آرایشی از جفت، تلاش می کنند با الکل و سایر مواد پاک کننده، جفت را از آلودگی میکروبی پاک نمایند. اما همچنان امکان انتقال ویروس ایدز و هپاتیت وجود خواهد داشت.

محصولات آرایشی و بهداشتی که از مبادی رسمی وارد کشور می شوند از نظر وجود مواد غیر حلال در ترکیبات شان، اعم از اسیدهای چرب حاصل از حیوانات حرام گوشت، چربی‌های غیر مجاز، الکل، اسانس‌های غیر مجاز و ... توسط بازرسان مورد بررسی قرار می گیرند. اما متاسفانه بخش اعظم محصولاتی که به صورت قاچاق وارد کشور می شوند بدون استانداردهای لازم هستند. بخشی از این محصولات به دلیل دارا بودن مقادیر زیادی سرب، سرطان زا بوده و بخشی از این محصولات به دلیل دارا بودن مواد اولیه غیر حلال، نه تنها استفاده از آنها جایز نیست بلکه برای سلامتی افراد نیز بسیار مضر است.

این در حالی است که امروزه در دنیا نه تنها مسلمانان بلکه افراد پیرو سایر مذاهب نیز به دلیل بکارگیری مواد اولیه سالم در محصولات اسلامی، به استفاده از این محصولات روی آورده اند که این امر باعث شکل گیری بازار جدیدی به نام بازار مواد آرایشی حلال شده است. هرچند استفاده از اجزا نجس به عنوان لوازم آرایش و برخورد به پوست حرام نیست اما موجب نجس شدن بدن انسان و انتقال نجاست خواهد شد که در موارد عباذی انسان موجب خلل می گردد.

 

توسعه ی استفاده از محصولات آرایشی حلال

تحقیقات نشان می دهد که ۲۰ درصد از جمعیت  مسلمانان در جهان در مصرف محصولات حلال دچار نگرانی هستند. اما در حال حاضر با رشد دانش مصرف کنندگان در جهان ، میزان مصرف محصولات حلال ، با درج نشان حلال روی برچسب محصولات مربوطه افزایش می یابد.

با توجه به رشد تولید کنندگان لوازم آرایشی معتبر حلال نسبت به شرکت های نام دار محصولات آرایشی در جهان ، بازار لوازم آرایشی و بهداشتی حلال در اروپا به سرعت در حال رشد است. این در حالیست که از سال ۲۰۰۹ که کمیسیون بهداشتی اروپا آزمایشات مربوط به لوازم آرایشی بر حیوانات را ممنوع کرد این امر موجب شد سازندگان لوازم آرایشی و بهداشتی از ترکیبات گیاهی در محصولات خود استفاده کنند. همین امر موجب شده است راه محصولات آرایشی و بهداشتی حلال در جهان هموار تر شود. پیش بینی می شود بازار جهانی لوازم آرایشی و بهداشتی حلال تا پایان سال ۲۰۲۳ ، با نرخ رشد ۱۴/۱ درصد ، رقمی بالغ  بر ۵۳ میلیارد دلار ارزش گذاری شود. اکنون بسیاری از برند های  شناخته شده و بین المللی در جهان با اضافه کردن لوازم آرایشی حلال به محصولات خود ، میزان فروش خود را افزایش داده اند.

کشورهای هند، اندونزی، روسیه، ترکیه و مالزی از کشورهای پیش رو در تولید محصولات آرایشی بهداشتی در منطقه خاورمیانه محسوب می شوند.

 

آشامیدنی های حلال

۱) نوشیدن تمام آشامیدنی‌ها ، انواع آب ، آب میوه ها ، عصاره ها و روغن ها ، (به جز مشتقات حیوانی) حلال و جائز است . ( خوردن شیر روغن و چربی حیوانات حلال گوشت حلال است و باقی حیوانات شیر و روغن شان نیز حرام است. )

آشامیدنی های حرام :

۱- نوشیدنی های نجس

۲- نوشیدنی های پلید و خبیث

۳- آنچه که برای انسان ضرر دارد.

۴- نوشیدن شراب ، آبجو و تمامی نوشیدنی های مست کننده.

 

نجاسات

 خوردن و آشامیدن نجاسات و همچنین چیزی که نجس شده است تا زمانی که نجاستش باقی است و پاک نشده است حرام است. اگر چیزی مرطوب با یکی از نجاسات برخورد کند متنجس می گردد.اگر دو طرف برخورد خشک باشد نجاست منتقل نمی گردد. بعد از پاک شدن خوردن و آشامیدن آن بدون اشکال است.

 نجاسات عبارتند از:۱- ادرار ۲- مدفوع حیوان حرام گوشت ،حتی حیوان دارای خون جهنده ۳-مرداد ۴- خون ۵- سگ و خوک ۶- شراب فقاع و مایعات مست کننده ۷- عرق شتر نجاست خوار ۸- کافر

 

مواد پلید و خبیث

به چیزهایی که طبع انسانی های شهر نشین و متمدن از آن نفرت دارد خبیث و پلید می گویند.خوردن و آشامیدن چیز های خبیث مانند حشرات ، مواد بد بو، بول ، آب بینی و....که حال نوع افراد جامعه را دگرگون می کنند حرام است . اگر مقدار اندکی ماده خبیث با چیز حلال مخلوط شود که از نظر مردم ناچیز باشد و خوردن این ماده خبیث به حساب نیاید حلال است و خوردن آن محصول اشکال ندارد.

 

مواد مضر

 خوردن و آشامیدن هر چیزی که به بدن ضرر برساند حرام است و اگر احتمال منطقی و عقلایی بدهد که چیزی برای بدن ضرر دارد نباید آن را خورد.

ضرر که موجب حرمت می شود شامل احتمال هلاکت ، از بین رفتن حواس ظاهری یا درونی ، ایجاد و استمرار هر نوع بیماری و مریضی که مورد توجه عقلا باشد . اگر خوردن یا آشامیدن مقدار کمی از....... ضرر ندارد اما مصرف زیاد یا تکرار مصرف اعتیاد است مصرف کم آن حلال و مصرف زیاد یا تکرار مصرف آن حرام است خوردن یا نوشیدن داروهای سقط جنین ( باعث هلاکت دیگری میشود) سم ها و داروهای که عامل اختلال در انسان می‌شود و مصرف فراوان برخی مواد خوراکی که باعث بیماری است حرام است. اگر ماده ای برای شخصی ضرر داشته باشد و برای شخصی دیگر بی ضرر باشد برای یک نفر حرام و برای شخص دیگر حلال است. تولید موادی که برای غالب افراد جامعه مضر است حرام است؛حرام می باشد.

 

مواد مست کننده

 خوردن و آشامیدن موادی که باعث از بین رفتن عقل می شود و انسان را از حالت عادی خارج می کنند چه جامد باشد چه مایع حرام است. نوشیدن شراب محرمات مسلم اسلامی است نوشیدن اندکی شراب هم حرام است. حتی اگر شخصی را مست نکند،نوشیدن فقاع شراب جو حرام است و حکم شراب را دارد ،نوشیدن شرابی که از خرما ، عسل ، سیب و هرچیزی گرفته شود حرام است.

اگر شراب خود به خود و چه با جوشاندن به سرکه تبدیل شود خوردنش اشکال ندارد.

اگر آب انگور خود به خود به جوش بیاید و تبخیر شوند خوردن آن حرام می شود مگر آن که دو سوم آب آن کم شود.

 

 

خوردنی ها

«و ما جعلناکم جسدا لا یاکلون الطعام»

و آنها (پیامبران)راکالبدهایی قرار ندادیم که به غذا نیازمند نباشند.

 نیازبه خوراک در غذا از نیازهای اولیه بشر است و تمامی ادیان و اندیشه ها به آن توجه داشتند و برای آن ضوابط ، قانون ها و قواعدی قرار داده‌اند دین اسلام نیز درباره خوردنی‌ها ، بایدها و نبایدهایی قرار داده است که بر مسائل مهم و کلیدی آن اشاره خواهیم کرد.

 

حیوانات اهلی

 در میان حیوانات خشکی از حیوانات اهلی خوردن گوشت،شیر،چربی، استخوان و سایر اجزای (۱۴ جزءازاجزا حیوان حلال گوشت را نباید خورد) همه گونه ها و اقسام گوسفند ( بز،بره،بزغاله،گاو، گاومیش، بوفالو) و شتر ،حلال است و خوردن گوشت اسب ،قاطر و الاغ مکروه است.

خوردن گوشت سایر حیوانات خشکی اهلی مانند گربه حرام است حیوان حلال گوشت باید طبق دستور دین ذبح  یا نحر شود.

 

حیوانات وحشی

از میان حیوانات وحشی خشکی آهو، گوزن، (گاوکوهی) قوچ کوهی و گوره خر و الاغ کوهی، حلال گوشت هستند .

همه حیوانات درنده حرام گوشت هستند چه آنها که دندان و پنجه و ناخن ونیرومند دارند مانند شیر، پلنگ، گرگ ،یوزپلنگ و چه آن دسته که ضعیف هستند مانند روباه وشغال وکفتار، خوردن گوشت سایر حیوانات مانند فیل ،میمون، خرس،موش، نیز حرام است.

خوردن گوشت خرگوش چه اهلی باشد چه وحشی ،حرام است. حیوانات وحشی حلال گوشت باید صید یا ذبح شرعی شوند.

 

حشرات و خزندگان

خوردن گوشت تمامی خزندگان مانند مار، مارمولک ،عقرب، لاک ‌پشت، سوسمار حرام است.

خوردن حشرات مانند جیرجیرک،شپش ،مورچه، سوسک حرام است ،اما اگر حشرات کوچک مثلاً در میوه ها باشند و جدا کردن آنها مشکل باشد خوردن آن میوه اشکال ندارد.

همچنین خوردن محصولات غذایی که از حشرات به عنوان رنگ( مانند رنگ کاری) یا نگهداری آن استفاده می کنند در صورتی که آن حشره خون جهنده نداشته باشد و مقدار ناچیزی از حشره در ترکیب استفاده شود که در نظر عموم مردم به حساب نیاید و اشکال ندارد. در میان حشرات خوردن ملخ حرام نیست .

 

پرندگان

حلال گوشت یا حرام گوشت بودن بعضی از پرندگان به صورت خاص و مصداقی در کلام پیامبر صلوات الله علیه و آله و اهل بیت علیهم السلام بیان شده است که حلال های آن شامل انواع مرغ، خروس ، انواع کبوتر فاخته، مرغ آبی، انواع گنجشک، بلبل می باشد و حرام های آن عبارتند از کلاغ ، خفاش وهر پرنده‌ای که چنگال دارند.

 بقیه پرندگان با دو علامت می توان به حلال گوشت بودن آنها پی برد :

۱- در حال پرواز بیشتر بال نزنند (یعنی اینکه بیشتر از آنکه در حالت پرواز بال پرنده ثابت و بدون حرکت باشد پرنده در حال بال زدن باشد. )

۲- داشتن چینه دان ، سنگدان ، یا تیغ پیش پا ، خوردن تخم پرندگان حلال گوشت،حلال و تخم پرندگان حرام گوشت حرام است.خوردن گوشت و تخم شتر مرغ حلال است پرندگان حلال گوشت باید صید یا ذبح شرعی شود.

 

حیوانات دریایی

 در میان حیوانات دریایی تنها خوردن ماهی پولک دار و میگو حلال است .

اگر ماهی ذاتاً پولک داشته باشد (هر نوع پولک ) و بعد تمام پول آن بریزد باز هم خوردن آن جائز است .

خوردن تخم خاویار ماهی که پولک دارد نیز حلال است .

ماهی را باید به صورت زنده صید کردو یا اگر از آب بیرون افتاده است قبل از مردن آن را گرفت.

درصیاد مسلمان بودن، بردن نام خدا وشرط نیست.

 

حیوانات شکار

 شکار یا به وسیله ی حیوان است یا به وسیله ابزار شکار.

شکار با حیوان شکاری : حیوانات وحشی حلال گوشت با سگ شکاری حلال میباشد شکار با سایر حیوانات مانند عقاب و باز و پلنگ صحیح است اما شکارچی باید قبل از مرگ به شکار برسد و آن را ذبح نماید والا گوشت حیوان شکار شده حرام و پوستش نیز نجس می باشد.

 شکار با سگ تعلیم داده شده طب شرایط حلال است. (۱- سگ تربیت شده باشد ۲- صاحب حیوان آن رابه شکاربفرست نه خودحیوان به شکار رود ۳- سگ رامسلمان به شکاربفرست ۴- درهنگام فرستادن حیوان نام خدابرده شود ۵- شکاربه واسطه زخم دندان سگ نمیرد ۶- شکارچی وقتی به حیوان میرسد،حیوان مرده باشد والا باید ذبح نماید. )

 

شکار با ابزار: شکار با کلیه سلاح های فلزی تمیز که برنده یا سوراخ کننده باشد مانند شمشیر، چاقو، نیزه ، تیر، صحیح و حلال است شکار با غیر سلاح مثل سوزن ، قیچی ، حرام است .

شکار با چوب دستی و سنگ ،تور، تله ،طناب،... اشکال ندارد اما برای حلال شدن باید شکارچی قبل از مردن حیوان، به حیوان رسیده و آن را ذبح کند.

 شکار با تفنگ و فشنگ فلزی که همراه بریدن یا سوراخ کردن است صحیح و حلال است. (۱- شکارچی مسلمان باشد ۲- دروقت استفاده ازابزارنام خدا را ببرد ۳- ابزار را برای شکاربه کارببرد نه مثل دفاع یا بازی ۴- شکاربه وسیله ای سلاح کشته شود5- شکارچی وقتی به حیوان میرسد مرده باشد. )

- تنها شکار حیوانات وحشی که امکان فرار و دویدن و پریدن دارند صحیح است .

- اگر حیوان اهلی وحشی شود حکم حیوان وحشی را دارد و اگر حیوان وحشی رام و خانگی باشد حکم حیوان اهلی را دارد باید آن را ذبح کرد .

- شکارحیواناتی که به دلیل خطر انقراض یا سایر موارد در قانون ممنوع است جائز نمی‌باشد.

- شکار با سگ یا ابزار موجب پاک شدن پوست و اجزای حیوانات حرام گوشت می شود و می‌توان سایر استفاده از خوردن از آن حیوانات نمود.

 

ذبح و سربریدن

 حیوان حلال گوشت اهلی و وحشی با بریدن سر گوشتشان حلال و پوست و سایر اجزاء آن ها پاک (طاهر) میشود. همچنین اگر حیوان حرام گوشت، سر بریده شود پوست و سایر اجزاء آن پاک است اما نمی توان آن را مصرف خوراکی نمود.

در سربریدن نکات زیر باید مراعات شود:

۱- چهاررگ اصلی گردن از پایین برآمدگی جلو به طور کامل بریده شود.

۲- ذبح به وسیله ی آهن تیز باشد.

۳- از جلو صورت گردد و از پشت سر حیوان جایز نیست.

۴- حیوان رو به قبله باشد.

۵- ذابح مسلمان باشد.

۶- نام خدا در هنگام ذبح برده شود.

 

ذبح و نحر

 کشتن شتر با ذبح  سر بریدن صحیح نیست و باید شتر را نحر کرد. نحر فرو بردن کارد یا نیزه و مانند اینها در گودی بین گردن و سینه ی شتر(لبه) است و تمام شرایط ذبح (به جز شرط اول) درنحر هم باید مراعات شود.

- اگر ذبح ونحر حیوان امکان نداشته باشد مثلا در چاه افتاده باشد می توان حیوان را با کارد یا شمشیر کشت. از میان حیوانات سگ وخوک وفیل و خرس و میمون و موش و راسو و سوسمار قابل تزکیه و طهارت پوست نیستند و سایر حیوانات با سر بریدن پاک می‌شوند.

- تا اطمینان به ذبح یا نحر یا صید حیوان نداشته باشیم نمی توان از گوشت آن استفاده کرد . اما گوشتهایی که در بازار مسلمانان است میتوان مصرف کرد.

- اگر حیوان حلال گوشت ذبح یا نحر و یا صید نشود و بمیرد مردار است نمی توان در گوشت آن استفاده کرد و همچنین نجس هم می باشد.

 

خوراکی های حرام

خوردن تمام خوراکیهای غیر حیوانی حلال است و تنها خوردن 5 عنوان حرام است.

۱- نجاسات : خوردن و آشامیدن نجاسات و چیزهایی که نجس شده است حرام است.

۲- آنچه که برای انسان ضرر دارد.

۳- آنچه خبیث و پلید باشد.

۴-مواد مست کننده

۵- خاک

 

 خاک: خوردن خاک و گل چه مرطوب باشد و چه خشک حرام است اگر مقدار اندکی از خاک در خوراکی باشد که در آن مستهلک شود و به حساب نیاید مانند خاک روی میوه ها ، خاک روی گندم ، یا برنج ، خاکی که برای درست کردن شیره استفاده می‌شود ؛ خوردن آن جائز و حلال است.

خوردن مقدار اندکی تربت سیدالشهداءعلیه السلام به نیت شِفا اشکال ندارد.

 خوردن ماسه، سنگ ها، معدنی ها ،اگر برای بدن مضر نباشد اشکال ندارد.

 

اطلاعات تماس

دسترسی سریع

پیوندها

محصولات

آدرس : تهران - خیابان ولیعصر - بالاتر از میدان ولیعصر - کوچه دانش کیان - پلاک ۲۴

تلفن : ۸۸۹۰۹۰۳۳ - ۰۲۱

اتوماسیون اداری

نقشه سایت

نمابر : ۸۸۸۹۰۸۵۸ - ۰۲۱

پست الکترونیک : info@halal.gov.ir

تالار گفتگو

ورود اعضا

موسسه موضوع شناسی احکام فقهی

همکاران بین المللی

© حقوق مادی و معنوی این پایگاه متعلق به مرکز تحقیقات حلال جمهوری اسلامی ایران است.

تلفن : -

نمابر : -

  • مواد خوراکی و مکمل ها

    «و ما جعلناکم جسدا لا یاکلون الطعام»

    و آنها (پیامبران)راکالبدهایی قرار ندادیم که به غذا نیازمند نباشند.

     نیازبه خوراک در غذا از نیازهای اولیه بشر است و تمامی ادیان و اندیشه ها به آن توجه داشتند و برای آن ضوابط ، قانون ها و قواعدی قرار داده‌اند دین اسلام نیز درباره خوردنی‌ها ، بایدها و نبایدهایی قرار داده است که بر مسائل مهم و کلیدی آن اشاره خواهیم کرد.

     

    حیوانات اهلی

     در میان حیوانات خشکی از حیوانات اهلی خوردن گوشت،شیر،چربی، استخوان و سایر اجزای (۱۴جزءازاجزا حیوان حلال گوشت را نباید خورد) همه گونه ها و اقسام گوسفند ( بز،بره،بزغاله،گاو، گاومیش، بوفالو) و شتر ،حلال است و خوردن گوشت اسب ،قاطر و الاغ مکروه است.

    خوردن گوشت سایر حیوانات خشکی اهلی مانند گربه حرام است حیوان حلال گوشت باید طبق دستور دین ذبح  یا نحر شود.

     

    حیوانات وحشی

    از میان حیوانات وحشی خشکی آهو، گوزن، (گاوکوهی) قوچ کوهی و گوره خر و الاغ کوهی، حلال گوشت هستند .

    همه حیوانات درنده حرام گوشت هستند چه آنها که دندان و پنجه و ناخن ونیرومند دارند مانند شیر، پلنگ، گرگ ،یوزپلنگ و چه آن دسته که ضعیف هستند مانند روباه وشغال وکفتار، خوردن گوشت سایر حیوانات مانند فیل ،میمون، خرس،موش، نیز حرام است.

    خوردن گوشت خرگوش چه اهلی باشد چه وحشی ،حرام است. حیوانات وحشی حلال گوشت باید صید یا ذبح شرعی شوند.

     

    حشرات و خزندگان

    خوردن گوشت تمامی خزندگان مانند مار، مارمولک ،عقرب، لاک ‌پشت، سوسمار حرام است.

    خوردن حشرات مانند جیرجیرک،شپش ،مورچه، سوسک حرام است ،اما اگر حشرات کوچک مثلاً در میوه ها باشند و جدا کردن آنها مشکل باشد خوردن آن میوه اشکال ندارد.

    همچنین خوردن محصولات غذایی که از حشرات به عنوان رنگ( مانند رنگ کاری) یا نگهداری آن استفاده می کنند در صورتی که آن حشره خون جهنده نداشته باشد و مقدار ناچیزی از حشره در ترکیب استفاده شود که در نظر عموم مردم به حساب نیاید و اشکال ندارد. در میان حشرات خوردن ملخ حرام نیست .

     

    پرندگان

    حلال گوشت یا حرام گوشت بودن بعضی از پرندگان به صورت خاص و مصداقی در کلام پیامبر صلوات الله علیه و آله و اهل بیت علیهم السلام بیان شده است که حلال های آن شامل انواع مرغ، خروس ، انواع کبوتر فاخته، مرغ آبی، انواع گنجشک، بلبل می باشد و حرام های آن عبارتند از کلاغ ، خفاش وهر پرنده‌ای که چنگال دارند.

     بقیه پرندگان با دو علامت می توان به حلال گوشت بودن آنها پی برد :

    ۱- در حال پرواز بیشتر بال نزنند (یعنی اینکه بیشتر از آنکه در حالت پرواز بال پرنده ثابت و بدون حرکت باشد پرنده در حال بال زدن باشد. )

    ۲- داشتن چینه دان ، سنگدان ، یا تیغ پیش پا ، خوردن تخم پرندگان حلال گوشت،حلال و تخم پرندگان حرام گوشت حرام است.خوردن گوشت و تخم شتر مرغ حلال است پرندگان حلال گوشت باید صید یا ذبح شرعی شود.

     

    حیوانات دریایی

     در میان حیوانات دریایی تنها خوردن ماهی پولک دار و میگو حلال است .

    اگر ماهی ذاتاً پولک داشته باشد (هر نوع پولک ) و بعد تمام پول آن بریزد باز هم خوردن آن جائز است .

    خوردن تخم خاویار ماهی که پولک دارد نیز حلال است .

    ماهی را باید به صورت زنده صید کردو یا اگر از آب بیرون افتاده است قبل از مردن آن را گرفت.

    درصیاد مسلمان بودن، بردن نام خدا وشرط نیست.

     

    حیوانات شکار

     شکار یا به وسیله ی حیوان است یا به وسیله ابزار شکار.

    شکار با حیوان شکاری : حیوانات وحشی حلال گوشت با سگ شکاری حلال میباشد شکار با سایر حیوانات مانند عقاب و باز و پلنگ صحیح است اما شکارچی باید قبل از مرگ به شکار برسد و آن را ذبح نماید والا گوشت حیوان شکار شده حرام و پوستش نیز نجس می باشد.

     شکار با سگ تعلیم داده شده طب شرایط حلال است. (۱- سگ تربیت شده باشد۲- صاحب حیوان آن رابه شکاربفرست نه خودحیوان به شکار رود ۳- سگ رامسلمان به شکاربفرست ۴- درهنگام فرستادن حیوان نام خدابرده شود ۵- شکاربه واسطه زخم دندان سگ نمیرد ۶- شکارچی وقتی به حیوان میرسد،حیوان مرده باشد والا باید ذبح نماید. )

     

    شکار با ابزار: شکار با کلیه سلاح های فلزی تمیز که برنده یا سوراخ کننده باشد مانند شمشیر، چاقو، نیزه ، تیر، صحیح و حلال است شکار با غیر سلاح مثل سوزن ، قیچی ، حرام است .

    شکار با چوب دستی و سنگ ،تور، تله ،طناب،... اشکال ندارد اما برای حلال شدن باید شکارچی قبل از مردن حیوان، به حیوان رسیده و آن را ذبح کند.

     شکار با تفنگ و فشنگ فلزی که همراه بریدن یا سوراخ کردن است صحیح و حلال است. (۱- شکارچی مسلمان باشد ۲- دروقت استفاده ازابزارنام خدا را ببرد ۳- ابزار را برای شکاربه کارببرد نه مثل دفاع یا بازی ۴- شکاربه وسیله ای سلاح کشته شود ۵- شکارچی وقتی به حیوان میرسد مرده باشد. )

    - تنها شکار حیوانات وحشی که امکان فرار و دویدن و پریدن دارند صحیح است .

    - اگر حیوان اهلی وحشی شود حکم حیوان وحشی را دارد و اگر حیوان وحشی رام و خانگی باشد حکم حیوان اهلی را دارد باید آن را ذبح کرد .

    - شکارحیواناتی که به دلیل خطر انقراض یا سایر موارد در قانون ممنوع است جائز نمی‌باشد.

    - شکار با سگ یا ابزار موجب پاک شدن پوست و اجزای حیوانات حرام گوشت می شود و می‌توان سایر استفاده از خوردن از آن حیوانات نمود.

     

    ذبح و سربریدن

     حیوان حلال گوشت اهلی و وحشی با بریدن سر گوشتشان حلال و پوست و سایر اجزاء آن ها پاک (طاهر) میشود. همچنین اگر حیوان حرام گوشت، سر بریده شود پوست و سایر اجزاء آن پاک است اما نمی توان آن را مصرف خوراکی نمود.

    در سربریدن نکات زیر باید مراعات شود:

    ۱- چهاررگ اصلی گردن از پایین برآمدگی جلو به طور کامل بریده شود.

    ۲- ذبح به وسیله ی آهن تیز باشد.

    ۳- از جلو صورت گردد و از پشت سر حیوان جایز نیست.

    ۴- حیوان رو به قبله باشد.

    ۵- ذابح مسلمان باشد.

    ۶- نام خدا در هنگام ذبح برده شود.

     

    ذبح و نحر

     کشتن شتر با ذبح  سر بریدن صحیح نیست و باید شتر را نحر کرد. نحر فرو بردن کارد یا نیزه و مانند اینها در گودی بین گردن و سینه ی شتر(لبه) است و تمام شرایط ذبح (به جز شرط اول) درنحر هم باید مراعات شود.

    - اگر ذبح ونحر حیوان امکان نداشته باشد مثلا در چاه افتاده باشد می توان حیوان را با کارد یا شمشیر کشت. از میان حیوانات سگ وخوک وفیل و خرس و میمون و موش و راسو و سوسمار قابل تزکیه و طهارت پوست نیستند و سایر حیوانات با سر بریدن پاک می‌شوند.

    - تا اطمینان به ذبح یا نحر یا صید حیوان نداشته باشیم نمی توان از گوشت آن استفاده کرد . اما گوشتهایی که در بازار مسلمانان است میتوان مصرف کرد.

    - اگر حیوان حلال گوشت ذبح یا نحر و یا صید نشود و بمیرد مردار است نمی توان در گوشت آن استفاده کرد و همچنین نجس هم می باشد.

     

    خوراکی های حرام

     خوردن تمام خوراکیهای غیر حیوانی حلال است و تنها خوردن 5 عنوان حرام است.

    ۱- نجاسات : خوردن و آشامیدن نجاسات و چیزهایی که نجس شده است حرام است.

    ۲- آنچه که برای انسان ضرر دارد.

    ۳- آنچه خبیث و پلید باشد.

    ۴- مواد مست کننده

    ۵- خاک

     

     خاک: خوردن خاک و گل چه مرطوب باشد و چه خشک حرام است اگر مقدار اندکی از خاک در خوراکی باشد که در آن مستهلک شود و به حساب نیاید مانند خاک روی میوه ها ، خاک روی گندم ، یا برنج ، خاکی که برای درست کردن شیره استفاده می‌شود ؛ خوردن آن جائز و حلال است.

    خوردن مقدار اندکی تربت سیدالشهداءعلیه السلام به نیت شِفا اشکال ندارد.

     خوردن ماسه، سنگ ها، معدنی ها ،اگر برای بدن مضر نباشد اشکال ندارد.

     

  • آشامیدنی

    ۱) نوشیدن تمام آشامیدنی‌ها ، انواع آب ، آب میوه ها ، عصاره ها و روغن ها ، (به جز مشتقات حیوانی) حلال و جائز است . ( خوردن شیر روغن و چربی حیوانات حلال گوشت حلال است و باقی حیوانات شیر و روغن شان نیز حرام است. )

    آشامیدنی های حرام :

    ۱- نوشیدنی های نجس

    ۲- نوشیدنی های پلید و خبیث

    ۳- آنچه که برای انسان ضرر دارد.

    ۴- نوشیدن شراب ، آبجو و تمامی نوشیدنی های مست کننده.

     

    نجاسات

     خوردن و آشامیدن نجاسات و همچنین چیزی که نجس شده است تا زمانی که نجاستش باقی است و پاک نشده است حرام است. اگر چیزی مرطوب با یکی از نجاسات برخورد کند متنجس می گردد.اگر دو طرف برخورد خشک باشد نجاست منتقل نمی گردد. بعد از پاک شدن خوردن و آشامیدن آن بدون اشکال است.

     نجاسات عبارتند از:۱-ادرار ۲- مدفوع حیوان حرام گوشت ،حتی حیوان دارای خون جهنده ۳-مرداد ۴- خون ۵- سگ و خوک ۶- شراب فقاع و مایعات مست کننده ۷- عرق شتر نجاست خوار ۸- کافر

     

    مواد پلید و خبیث

    به چیزهایی که طبع انسانی های شهر نشین و متمدن از آن نفرت دارد خبیث و پلید می گویند.خوردن و آشامیدن چیز های خبیث مانند حشرات ، مواد بد بو، بول ، آب بینی و....که حال نوع افراد جامعه را دگرگون می کنند حرام است . اگر مقدار اندکی ماده خبیث با چیز حلال مخلوط شود که از نظر مردم ناچیز باشد و خوردن این ماده خبیث به حساب نیاید حلال است و خوردن آن محصول اشکال ندارد.

     

    مواد مضر

     خوردن و آشامیدن هر چیزی که به بدن ضرر برساند حرام است و اگر احتمال منطقی و عقلایی بدهد که چیزی برای بدن ضرر دارد نباید آن را خورد.

    ضرر که موجب حرمت می شود شامل احتمال هلاکت ، از بین رفتن حواس ظاهری یا درونی ، ایجاد و استمرار هر نوع بیماری و مریضی که مورد توجه عقلا باشد . اگر خوردن یا آشامیدن مقدار کمی از....... ضرر ندارد اما مصرف زیاد یا تکرار مصرف اعتیاد است مصرف کم آن حلال و مصرف زیاد یا تکرار مصرف آن حرام است خوردن یا نوشیدن داروهای سقط جنین ( باعث هلاکت دیگری میشود) سم ها و داروهای که عامل اختلال در انسان می‌شود و مصرف فراوان برخی مواد خوراکی که باعث بیماری است حرام است. اگر ماده ای برای شخصی ضرر داشته باشد و برای شخصی دیگر بی ضرر باشد برای یک نفر حرام و برای شخص دیگر حلال است. تولید موادی که برای غالب افراد جامعه مضر است حرام است؛حرام می باشد.

     

    مواد مست کننده

     خوردن و آشامیدن موادی که باعث از بین رفتن عقل می شود و انسان را از حالت عادی خارج می کنند چه جامد باشد چه مایع حرام است. نوشیدن شراب محرمات مسلم اسلامی است نوشیدن اندکی شراب هم حرام است. حتی اگر شخصی را مست نکند،نوشیدن فقاع شراب جو حرام است و حکم شراب را دارد ،نوشیدن شرابی که از خرما ، عسل ، سیب و هرچیزی گرفته شود حرام است.

    اگر شراب خود به خود و چه با جوشاندن به سرکه تبدیل شود خوردنش اشکال ندارد.

    اگر آب انگور خود به خود به جوش بیاید و تبخیر شوند خوردن آن حرام می شود مگر آن که دو سوم آب آن کم شود.

  • آرایشی - بهداشتی

    محصولات آرایشی حلال شامل محصولاتی است که در تولید آنها از مواد اولیه گیاهی و یا مواد اولیه حیوانی حلال استفاده شده باشد. استفاده از محصولات آرایشی می‌تواند در بهبود مد، ظاهر و افزایش اعتماد نقش بسزایی داشته باشد.

    امروزه برخی از بانوان استفاده از لوازم آرایش را جزء لاینفک زندگی میدانند و این تمایل باعث شده کشور ما تبدیل به دومین مصرف کننده ی لوازم آرایش در خاورمیانه و هفتمین واردکننده لوازم آرایش در جهان شود. از سوی دیگر سن مصرف لوازم آرایش در ایران به زیر پانزده سال رسیده به طوری که برای برخی از زنان و دختران، استفاده از لوازم آرایش به نیاز ضروری تبدیل شده ؛ این در حالی است که در کشورهای توسعه یافته تمایل به آرایش بیشتر در بین زنان مسن دیده می شود.

    لوازم آرایشی دارای ترکیبات شیمیایی متعددی از قبیل رنگ‌ها، اسانس‌ها، ‌فیلترهای رنگی و…. است که باعث تغییر رنگ پوست صورت ، خوشبو‌تر کردن، براق شدن و یا مات شدن پوست صورت می شود. در این میان برخی از مواد اولیه ای که در تولید محصولات آرایشی بکار می رود، به سلامت پوست آسیب می رسانند.

    بخش اعظم محصولات آرایشی که به صورت قاچاق وارد کشور می شوند، نامرغوب و حاوی مقادیر زیادی مواد سمی مانند سرب و افلاتوکسین‌ هستند.

    از سوی دیگر در ساخت برخی از محصولات آرایشی از مواد اولیه ای مانند خون، جفت و جنین استفاده می شود که در دین مبین اسلام حرام و نجس است. برخی از شرکت های تولید کننده محصولات آرایشی و بهداشتی در محصولات خود از بقایای جنینی مانند جفت استفاده می کنند که این کار موجب ایجاد نگرانی هایی از جهت انتقال بیماری ها شده است. جفت لایه تغذیه کننده جنین در رحم است که پس از تولد دور ریخته میشود. در حال حاضر استفاده از آن در محصولات آرایشی ممنوع شده ولی برخی کارخانه های تولیدکننده ادعا می کنند که مواد موجود در جفت، موجب رشد بافتی و برطرف شدن چین و چروک پوست می شود. سازندگان مواد آرایشی از جفت، تلاش می کنند با الکل و سایر مواد پاک کننده، جفت را از آلودگی میکروبی پاک نمایند. اما همچنان امکان انتقال ویروس ایدز و هپاتیت وجود خواهد داشت.

    محصولات آرایشی و بهداشتی که از مبادی رسمی وارد کشور می شوند از نظر وجود مواد غیر حلال در ترکیبات شان، اعم از اسیدهای چرب حاصل از حیوانات حرام گوشت، چربی‌های غیر مجاز، الکل، اسانس‌های غیر مجاز و ... توسط بازرسان مورد بررسی قرار می گیرند. اما متاسفانه بخش اعظم محصولاتی که به صورت قاچاق وارد کشور می شوند بدون استانداردهای لازم هستند. بخشی از این محصولات به دلیل دارا بودن مقادیر زیادی سرب، سرطان زا بوده و بخشی از این محصولات به دلیل دارا بودن مواد اولیه غیر حلال، نه تنها استفاده از آنها جایز نیست بلکه برای سلامتی افراد نیز بسیار مضر است.

    این در حالی است که امروزه در دنیا نه تنها مسلمانان بلکه افراد پیرو سایر مذاهب نیز به دلیل بکارگیری مواد اولیه سالم در محصولات اسلامی، به استفاده از این محصولات روی آورده اند که این امر باعث شکل گیری بازار جدیدی به نام بازار مواد آرایشی حلال شده است. هرچند استفاده از اجزا نجس به عنوان لوازم آرایش و برخورد به پوست حرام نیست اما موجب نجس شدن بدن انسان و انتقال نجاست خواهد شد که در موارد عباذی انسان موجب خلل می گردد.

     

    توسعه ی استفاده از محصولات آرایشی حلال

    تحقیقات نشان می دهد که ۲۰ درصد از جمعیت  مسلمانان در جهان در مصرف محصولات حلال دچار نگرانی هستند. اما در حال حاضر با رشد دانش مصرف کنندگان در جهان ، میزان مصرف محصولات حلال ، با درج نشان حلال روی برچسب محصولات مربوطه افزایش می یابد.

    با توجه به رشد تولید کنندگان لوازم آرایشی معتبر حلال نسبت به شرکت های نام دار محصولات آرایشی در جهان ، بازار لوازم آرایشی و بهداشتی حلال در اروپا به سرعت در حال رشد است. این در حالیست که از سال ۲۰۰۹ که کمیسیون بهداشتی اروپا آزمایشات مربوط به لوازم آرایشی بر حیوانات را ممنوع کرد این امر موجب شد سازندگان لوازم آرایشی و بهداشتی از ترکیبات گیاهی در محصولات خود استفاده کنند. همین امر موجب شده است راه محصولات آرایشی و بهداشتی حلال در جهان هموار تر شود. پیش بینی می شود بازار جهانی لوازم آرایشی و بهداشتی حلال تا پایان سال ۲۰۲۳ ، با نرخ رشد ۱۴/۱ درصد ، رقمی بالغ  بر ۵۳ میلیارد دلار ارزش گذاری شود. اکنون بسیاری از برند های  شناخته شده و بین المللی در جهان با اضافه کردن لوازم آرایشی حلال به محصولات خود ، میزان فروش خود را افزایش داده اند.

    کشورهای هند، اندونزی، روسیه، ترکیه و مالزی از کشورهای پیش رو در تولید محصولات آرایشی بهداشتی در منطقه خاورمیانه محسوب می شوند.

     

  • دارو و ملزومات پزشکی

    دارو مانند دیگر فراورده هایی که انسان مسلمان در زندگی با آنها در تماس بوده و یا مصرف می کند می تواند در دسسته بندی حلال و یا حرام قرار گیرد. به عنوان مثال ژلاتینی که در کپسول های دارویی استفاده می شود اگر از منشا ژلاتین استخوان خوک باشد حکم حرام را دارد و یا اگر در فرآوری یک فرآورده دارویی از روغن خوک استفاده شود حلیت آن زیر سوال می رود. بنابراین باتوجه به جمعیت عظیم مسلمانان در دنیا و مصرف بالای داروهای مختلف که بسیاری از آنها توسط غیرمسلمان تولید می شود ، بررسی حلیت داروها امری مهم و اساسی به شمار می رود. بدیهی است بسیاری از ترکیباتی که در دنیا به عنوان دارو یا همراه با دارو مصرف می شوند کاملا حلال بوده و لذا می توان این نوع فرآورده ها را مصرف کرد.

    در صنعت داروسازی تنها کیفیت فرآورده تولید شده ، ملاک تایید یک فرآورده نیست بلکه باید مشخص گردد که این فرآورده مطابق دستورالعمل صحیح تولید شده باشد.

    این اصول در سرفصل های ۱- مدیریت کیفیت ۲- بهداشت و نظافت ۳- معتبرسازی ۴- شکایات از محصول و جمع آوری از بازار ۵- تولید قراردادی ۶- پرسنل ۷- محوطه و ساختمانها ۸- دستگاه ها و تجهیزات ۹- مواد اولیه و بسته بندی ۱۰- مستندات ۱۱- مواد موثر دارویی با جزییات و دستورالعمل هایی تعریف می شوند . به عبارتی یک تولید کننده دارو در کلیه مراحل تولید خود از دریافت و خرید مواد اولیه ورودی به کارخانه تا توزیع محصول نهایی به بازار و حتی بعد از ورود به بازار موظف است این دستورالعمل های استاندارد را رعایت نماید. بدیهی است در همین سرفصل ها دستورالعمل های مربوط به روش ساخت حلال در تولید فرآورده های داروی را می توان گنجاند.

    به عنوان مثال چگونگی تماس افراد با فرآورده و ظروف ، چگونگی شستشوی تجهیزات و مخازن ، چگونگی ساتفاده از مواد شیمیایی خاص مانند الکل و نحوه ی شستشوی آنها و چگونگی خرید مواد اولیه از کارخانه های فروشنده و بررسی فرآیندهایی ه ممکن است در کارخانه فروشنده رعایت اصول اسلامی را مدنظر قرار نداده باشند.

  • پوشاک

    تعریف: منظور از کاربرد حلال در پوشاک، رعایت موازین شرعی در کلیه خدمات قابل ارائه در مورد پوشاک (از نظر حاوی نبودن پوست، مو و یا اجزائی از حیوان نجس یا حیوانات ذبح نشده به روش حلال یا آنچه که پوشیدن آن‏ها جائز نباشد یا لباسهای نشاندار کفار و مشرکین و امثال آن) است.

     

    الزامات

    - رعایت موازین شرعی در مورد لباس و انواع پوشش برای مردان (مثل حرام بودن لباس طلاباف، ابریشم خالص، لوازم زینتی طلا همچون انگشتری و ساعت و دکمه سر دست و عینک طلا و...) و پوشیدن لباس مردانه برای زنان

    - رعایت موازین شرعی در مورد کفش، کمربند، کیف همراه و ... از نظر ماده اولیه آن‏ها (چرم)

    - رعایت عدم وجود اجزاء حیوان ذبح نشده در پارچه‏ها و لباس‏ها

    - رعایت تطهیر البسه از مواد حلال تولید شده ولی تماس یافته با غیر موحدین یا همراه شده با نجاسات دیگر