حلال ، سلامت و سعادت

حلال و طیب عالی ترین معیارهاي بهداشتی مواد غذایی از دیدگاه قرآن

نگرانی مصرف کنندگان درباره بیماری های مرتبط با غذا رو به رشد است. به دلیل بحران هاي غذایی که در سطح جهان رخ داده است، موضوعاتی چون کیفیت مواد غذایی، بهداشت مواد غذایی، و ایمنی مواد غذایی مباحث داغ در عرصه رسانه ها هستند.

 بررسی که در آمریکا به عمل آمد، نشان داد که هر ساله تقریبا ۴۸ میلیون مورد بیماري ناشی از مواد غذایی رخ می دهد که در اثر آن ۱۲۸ هزار مورد بستري و ۳۰۰۰ نفر فوت می کنند، ۴/۹ میلیون مورد بیماري ناشی از ۳۱ نوع عامل میکروبی در مواد غذایی و ۴/۳۸ میلیون مورد دیگر ناشی از سایر عوامل نامعین است.

می د انیم امروزه سهم قابل توجهی از تجارت جهانی مواد غذایی مربوط به غذاهاي حلال است. بر اساس گزارش انجمن جهانی غذاي حلال، سالیانه ۵۶۰ میلیارد دلار مواد غذایی حلال در سطح جهان تجارت می شود که معادل با ۱۲٪ کل تجارت جهانی محصولات غذایی بر پایه کشاورزي است .

 

حلال ، دستور تغذیه ای اسلام

از آنجایی که اسلام یک دین جامع و زنده است که همه فعالیت ها و رفتار هاي انسان را تحت پوشش خود قرار داده ، براي هر یک از فعالیت ها، استاندارد ها و دستورالعمل هایی آورده است. اسلام همچنین دستورالعمل هاي تغذیه ای را ارائه می دهد و از مسلمانان می خواهد که به آنها پایبند باشند تا بندگی خدا را به جا آورند . غذا قطعاً نیاز اساسی براي بقاي انسان است. بنابراین مصرف مواد غذایی با کیفیت خوب به وسیله قوانین تغذیه اي اسلام معین می شود که براي سلامتی حیاتی است و منجر به کمال انسان از طریق اصلاح باور ها، اعتقادات، اندیشه ها و رفتار ها، و شکوفا نمودن استعداد ها و تقویت توانمندي ها می گردد. نظام نامه تغذیه اي اسلام اساساً بر اساس مفهوم حلال و حرام استوار است.

 

مسئله حلال و حرام مکررا در قرآن کریم تاکید شده است. چنانچه در سوره بقره آیه ۱۶۸ فرموده «

يَأَيُّهَا النَّاسُ كلُُواْ مِمَّا فىِ الْأَرْضِ حَلَالًا طَيِّبًا وَ لَا تَتَّبِعُواْ خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِينٌ

». علامه طباطبایی در تفسیر المیزان، اینگونه این آیه را ترجمه و شرح داده است که اي مردم، از آنچه در زمین است بهره ببرید، که خدا آن را براي شما حلال و پاکیزه ساخته است و گام هاي شیطان را دنبال نکنید که او براي شما دشمنی آشکار است؛ پس مبادا به پیروي از شیطان آنچه را خدا حلال کرده است حرام بشمارید و آنچه را حرام کرده است روا بدانید. همچنین آیه ۱۷۲ سوره بقره فرمود که: اي اهل ایمان از روزي حلال و پاکیزه (طیب) که نصیب شما کردیم بخورید و در آیه ۱۷۳ سوره بقره امر فرموده که به تحقیق حرام گردانید خدا بر شما، مردار، خون و گوشت خوك را و آنچه را که به اسم غیر خدا کشته باشند. مصرف خوك، خمر و مردار، مثال هاي کمی هستند که به طور صریح در قرآن ممنوع شده اشت.

 

علل حلیت و حرمت

بر اساس قانون حرام اسلام، مصرف هر نوع ماده غذایی، آشامیدنی، و دارویی که موجب مرگ ناگهانی یا تدریجی شود و یا به سلامت جسمی و روانی انسان لطمه برساند ممنوع است. به دلایل جسمی، روحی، اخلاقی، اجتماعی و اقتصادي مصرف بعضی چیز ها، ممنوع و حرام است. عوارض مصرف همیشگی غذا هاي حرام به اشکال مختلف اعم از ناپاکی روحی، ناخوشنودي ذهنی، اختلال شخصیتی و بیماري هاي جسمی آشکار میشوند.

 امام رضا (ع) در روایتی درباره اهمیت توجه به حلال و حرام میفرمایند: "خداوند تبارك و تعالی هیچ خوردنی و نوشیدنی را حلال نکرده مگر آن که در آن منفعت و مصلحت بوده است و هیچ خوردنی و نوشیدنی را حرام نکرده مگر آن که در آن زیان و نابودي و فساد بوده است. پس هر چیز سودمند و نیروبخش جسم که باعث تقویت بدن میباشد، حلال شده و هر چیزي که قواي جسمانی را از بین ببرد و یا موجب مرگ شود، حرام است .

 

معنای کلمه ی حلال صرفا در مشروع بودن خلاصه نمی شود. حلال روان ساختن و باز کردن گره هاست. حیطه ی حلال بسیار جامع و گسترده است به طوري که تمام فعالیتهاي اجتماعی، فرهنگی و اقتصادي انسان را دربر میگیرد. مفهوم غذاي حلال این است که نه تنها همه عوامل سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، مالی و بازرگانی که در طول زنجیره غذایی دخالت دارند، بایستی منطبق با شریعت اسلام باشد بلکه شرایطی که براي تولید یک غذاي خوب و سالم لازم و ضروري است مانند مسائل بهداشتی، بهسازي و ایمنی را نیز در بر بگیرد. بدیهی است که نقص در هر یک از عوامل و شرایط فوق، مفهوم غذاي حلال را فلج می کند. به عبارت دیگر یک غذاي حلال غذایی است که هم از نظر شرعی پاك و هم از نظر آلودگیهاي فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی ، سالم و بهداشتی باشد. مصرف غذاي حلال عبادت است .

غذاي حرام غذایی است که به دلیل ناپاکی، ناخالصی یا وجود مواد مضر براي سلامت، مضر و غیر مجاز است. مصرف مواد خوراکی و آشامیدنی حرام نه تنها براي سلامت جسمی مضر است بلکه قابلیت هاي معنوي و روحانی فرد را تحت تاثیر خود قرار می دهد و انسان را دچار گناه می کند .مکروه نیز یک کلمه عربی است که مورد سرزنش و دلسردي الهی است اما نه خیلی شدید. براي مثال اگر بررسی یک فرآیند مواد غذایی نشان دهد که آن غذا براي بدن ممکن است خطرناك باشد مصرف آن مکروه است و توصیه نمی گردد اما اگر مضر بودن یک ماده غذایی اثبات گردد مصرف آن حرام تلقی می شود .

 

طیب چیست

یکی از نکات مهمی که در قرآن بیان شده مسئله طیب است. طیب یک کلمه عربی و به معنی مطبوع، دلپذیر و پسندیده، خوش عطر و لذیذ، با صفا، خوشبو و معطر است. غذاي طیب غذایی است که مطبوع، مقوي و مغذي است. کلمه الطیبات از نظر لغت شناسی به کلیه ویژگی هاي معنوي و داشتن الزامات مذهبی این محصولات مربوط می شود .

از منظر اسلام استاندارد هاي کیفی مواد غذایی بر اساس مفهوم حلال و طیب بیان شده است. حلال به عنوان یک استاندارد نقش بسیار مهمی در تعیین کیفیت غذا هایی که به وسیله مسلمانان مصرف می شوند ایفا می نماید. بیشتر مواد غذایی و رژیم هاي غذایی، حلال هستند مگر آنهایی که خداوند به طور مشخص در قرآن و حدیث حرام نموده است و انسان قادر نیست که حرام الهی را به حلال تبدیل نماید. یک ماده غذایی زمانی حلال و طیب است که از جمیع جهات مادي و معنوي، پاك و خالص و عاري از آلودگی باشد .

بررسی متون موجود نشان می دهد که اساساً حلال و طیب به تعبیر امروزي نمادي از پاکی، بهداشت، ایمنی، ارگانیک و کیفیت است. لذا از دیدگاه قرآن، رعایت استاندارد هاي حلال و طیب به عنوان قانون و راهنما در همه زمینه هاي مرتبط با زنجیره غذایی اعم از تولید، فرآوري، توزیع، عرضه و تغذیه الزامی است . معیار هاي حلال و طیب بالاترین درجه استاندارد هاي کیفیتی است که می توان براي یک محصول تصور نمود چرا که این استاندارد ها به وسیله خداوند که آفریدگار، پروردگار و آموزگار جهان است بیان شده است.

 

اطلاعات تماس

دسترسی سریع

پیوندها

محصولات

آدرس : تهران - خیابان ولیعصر - بالاتر از میدان ولیعصر - کوچه دانش کیان - پلاک ۲۴

تلفن : ۸۸۹۰۹۰۳۳ - ۰۲۱

اتوماسیون اداری

نقشه سایت

نمابر : ۸۸۸۹۰۸۵۸ - ۰۲۱

پست الکترونیک : info@halal.gov.ir

تالار گفتگو

ورود اعضا

موسسه موضوع شناسی احکام فقهی

همکاران بین المللی

© حقوق مادی و معنوی این پایگاه متعلق به مرکز تحقیقات حلال جمهوری اسلامی ایران است.

تلفن : -

نمابر : -