حلال ، سلامت و سعادت

اصطلاحات فقهی حوزه حلال

در مطلب ذیل به بیان برخی اصطلاحات فقهی حوزه ی حلال می پردازیم.

 

حکم شرعی

احکام و قوانینی است مورد تایید  خداوند برای تنظیم زندگی انسان صادر گردیده است و منابع استنباط آن عبارتند از: کتاب، سنت (پیامبر و ائمۀ معصومین علیهم السلام) ، عقل و اجماع. در این مطلب به طور خاص، منظور از حکم شرعی، قوانینی است که در رابطه با موضوعاتی نظیر خوردنیها، آشامیدنیها، ذبح، صید و تطهیرشرعی، از ناحیه منابع یاد شده به ما رسیده است.

 

مواد اولیه و فرآورده های غذایی حلال

عبارت است از آن چه به موجب حکم شرع مقدس اسلام، خوردن و آشامیدن آن تایید است و ضمن رعایت کامل قوانین شرعی، منطبق با ویژگی های مد نظر شرعی و بهداشتی  تولید و عرضه می گردد. این مواد و فرآورده ها شامل خوردنی ها و آَشامیدنی های پاکی است که بر اساس احکام و قوانین اسلامی، مصرف آن مجاز شمرده می شود و باید عاری از هر گونه ترکیبات حرام و همچنین هرگونه نجاستی باشد.

 

مواد اولیه و فرآورده های غذایی حرام

عبارت است از آن چه به موجب حکم شرع مقدس اسلام، خوردن و آشامیدن آن چه به صورت مجزا و چه به صورت ترکیب با فرآورده های دیگر، منع شده است .

محرمات یا نجس هستند، مانند خون، مردار و فضولات حیوان حرام گوشت؛ یا غیر نجس، مانند گوشت کلاغ یا خاک .

 

نجس

چیزهای پلیدی که در احکام اسلامی متصف به نجاست گردیده است که فی الجمله عبارت است از :

ادرار ، مدفوع ، خون ، منی ، مردار ، سگ و خوک ، کافر، شراب و فقاع ، عرق شتر نجاست خوار

متنجس : متنجس چیزی است که اصلش نجس نیست اما با  نجاست  برخورد کرده است، مانند ظرف آلوده به خون.

 

مطهرات

عبارت است از آن چه به واسطه آن ها و با رعایت قوانین و قواعد خاص  شرع مقدس اسلام ، متنجسات یا نجاسات را پاک می گردند، مانند آب کر.

 

تطهیر شرعی

عبارت است از رفع نجاسات و پاک کردن آن ها با مطهرات، مطابق احکام شرعی.

 

تذکیه حیوان

عملی است که با انجام آن، حیوان بر طبق موازین شرع کشته می شود.

پس از تذکیه در صورتی که حیوان، حلال گوشت باشد، اجزای بدن آن برای خوردن حلال است و اگر حیوان، حرام گوشت باشد، اجزای بدن آن می تواند به سایر موارد مصرف- به غیر از خوردن- برسد. مانند:

استفاده از پوست و یا سایر اجزای غیر خوراکی آن.

یادآوری - این حکم شامل پانزده جزیی از بدن حیوان حلال گوشت که در هر صورت حرام می باشند، نمی گردد.

 

تذکیه حیوان، به سه صورت ذبح ، نحر، و صید انجام می پذیرد.

یادآوری- صید شرعی شامل صید آبزیان و شکار سایر حیوانات توسط صیاد یا سگ شکار می شود. از آن جا که مورد اخیر درمقیاس محدود صورت می گیرد، منظور از صید شرعی در این استاندارد، تنها صید آبزیان می باشد. با این حال در صورت استفاده از گوشت شکار، بایستی الزامات شرعی در این خصوص نیز، مطابق شرع مبین اسلام رعایت گردد. از جمله این که شکارچی، در این مورد، باید حتما مسلمان باشد و به هنگام تیراندازی و یا فرستادن سگ شکار، نام خدا را بر زبان آورد؛ درحالی که در صید آبزیان، لازم نیست صیاد مسلمان باشد و نام خدا را بر زبان آورد.

 

ذبح شرعی

به نحوۀ سر بریدن حیوانات و پرندگان حلال گوشت « طبق نظر فقهی مراجع عظام » گفته می شود.

 

ذبیحه

به حیوان ذبح شده، ذبیحه می گویند.

 

تسمیه

ذکر نام خدا در زمان ذبح که باید با قصد ذبح باشد والاّ کفایت نمی کند. تسمیه باید با عباراتی مانند « بسم الله » ، « الحمدلله » یا « الله اکبر »  باشد.

 

صید شرعی

به روش هایی اطلاق می گردد که حیوانات، پرندگان و آبزیان حلال گوشت، طبق موازین اسلامی، صید میشوند.

 

نحر

عبارت است از فرو بردن کارد و همانند آن از آلات تیز آهنی، در محل فرو رفتگی میان گردن و سینۀ شتر.

 

مردار

حیوانی که تذکیۀ شرعی نشده باشد. مردار جزو ترکیبات حرام می باشد و مردار حیوانی که خون جهنده دارد، جزو نجاسات است.

یادآوری ۱- استفاده از اجزای بدن مردار، به جز اجزایی که قبل از مردن حیوان نیز فاقد حیات بوده اند، نظیر پشم، کرک، پر، مو، ناخن، شاخ، سم، دندان و مایه پنیر جایز نیست.

یادآوری ۲- حیوانی که خون جهنده دارد حیوانی است که وقتی رگ آن را ببرند، خون با فشار از محل بریدگی خارج می شود. نظیر چهارپایان اهلی. برخلاف حیواناتی نظیر ماهی که با بریدن رگ آن، چنین حالتی ایجاد نمی گردد.

 

ذابح

به مسلمانی گفته می شود که شرایط لازم برای ذبح شرعی را داشته باشد.

 

صیاد

به فردی گفته می شود که دارای شرایط لازم برای صید، طبق موازین اسلامی باشد.

 

استهلاک

 به نابود شدن و از بین رفتن عرفی چیزی که گفته می‌شود. اگر مقدار نجس بسیار اندک و مقدار شیء مخلوط پاک ، بسیار اندک باشد که در نظرعرف به حساب نیاید، باعث پاک شدن شیء مخلوط با نجس می گردد .البته استهلاک در آب جاری، جای دارد و در آب مضاف و سایر نوشیدنی ها مثلا آب میوه ، شی و...هر قدر هم زیاد باشند استهلاک عامل طهارت نیست.

 

استحاله

پذیرش ماهیت جدید به غیر از ماهیت اول؛ نظیر تبدیل شدن سگ به نمک در نمکزار یا تبدیل شدن هیزم نجس به خاکستر.

 

فلس

فلس یا پولک، قطعات نرم و یا سختی هستند که به عنوان یک پوشش خارجی در برخی از آبزیان وجود دارد.

 

 

اطلاعات تماس

آدرس : تهران - خیابان ولیعصر - بالاتر از میدان ولیعصر - کوچه دانش کیان - پلاک ۲۴

تلفن : ۸۸۹۰۹۰۳۳ - ۰۲۱

نمابر : ۸۸۸۹۰۸۵۸ - ۰۲۱

پست الکترونیک : info@halal.gov.ir

دسترسی سریع

اتوماسیون اداری

نقشه سایت

تالار گفتگو

ورود اعضا

محصولات

© حقوق مادی و معنوی این پایگاه متعلق به مرکز تحقیقات حلال جمهوری اسلامی ایران است.

تلفن : -

نمابر : -