به سایت مرکز تحقیقات حلال خوش آمدید.

افزودنی ها

مواد گیاهی و سبزیجات

لبنیات و تخم مرغ

ماهی و غذاهای دریایی

گوشت و مرغ

افزودنی ها

افزودنی ها

افزودنی های غذایی یکی از موضوعات مهم و مورد توجه است.  محصولات سبزیجات حلال هستند مگر آنکه با افزودنی های حرام آلوده شده یا حاوی مواد سکرآور باشند. در این قسمت به برخی از افزودنی های غذایی که معمولاً مورد استفاده قرار می گیرند نظیر ژلاتین، امولسیفایرها، آنزیم ها، الکل، چربی و پروتئین حیوانی و طعم ها و طعم دهنده ها را مورد بحث قرار می دهیم. چون اکثر محصولات در گروه غذاهای مشکوک قرار می گیرند تولیدکنندگان باید از سیستمی بهره مند گردند تا کارخانه بتواند خود را مورد ارزیابی قرار داده و محصولات خود را به عنوان محصول حلال تایید نماید.

 

ژلاتین

استفاده از ژلاتین در بسیاری از محصولات غذایی متداول است. اگر ژلاتین از حیوانات کشتار شده به روش اسلامی بدست آمده باشد حلال است. اگر از حیواناتی که با روشی غیر حلال کشتار شده باشند بدست آمده باشد حرام است و اگر از حیوانات حرام تهیه شده باشد حرام است.

از نظر سازمان غذا و دارو (FDA) نیازی به درج منشاء ژلاتین در برچسب محصول نیست. وقتی که منشاء ژلاتین مشخص نباشد این ماده ممکن است از منابع حلال یا حرام تهیه شده باشد و لذا مورد شک و تردید قرار می گیرد. مسلمانان از مصرف محصولات غذایی حاوی ژلاتین خودداری می کنند مگر آنکه حلال بودن محصول تایید شده باشد. منابع معمول ژلاتین پوست خوک، پوست گاو، استخوان گاو و در مقیاس کمتر پوست ماهی است. برای تهیه محصولات غذایی حلال، از ژلاتین گاوهای کشتار شده به روش اسلامی و یا از ژلاتین ماهی استفاده می شود.

 

گلیسرین

گلیسرین از دیگر اجزاء تشکیل دهنده مواد غذایی است که بطور وسیع در صنایع غذایی استفاده می شود. مسلمانان از مصرف غذاهای حاوی گلیسرین اجتناب می کنند زیرا ممکن است منشاء حیوانی داشته باشد. اخیراً گلیسرین بدست آمده از روغن نخل و سایر روغن های نباتی برای استفاده در محصولات حلال در دسترس قرار گرفته است.

 

امولسیفایرها

امولسیفایرها نظیر مونوگلیسریدها، دی گلیسریدها، پلی سورباتها، استرهای دی استیل تارتریک مونو و دی گلیسریدها(DATEM) و سایر مواد شیمیایی مشابه از دیگر افزودنی های غذایی هستند که بطور معمول در صنایع غذایی مورد استفاده قرار می گیرند و می تواند از منابع حلال یا حرام تامین شوند.

برخی از شرکت های تولیدکننده مواد غذایی بخصوص در مورد امولسیفایرهای با منشاء گیاهی، اقدام به درج منبع مواد مذکور در برچسب محصولات کرده اند. اگر امولسیفایر با منشاء گیاهی مورد استفاده قرار گیرد، درج آن در برجسب محصول مفید است. امولسیفایرهائی که از منابع گیاهی و یاحیوانات کشتار شده حلال بدست آمده اند حلال می باشند.

 

آنزیم ها

آنزیم ها در بسیاری از فراوریهای مواد غذایی استفاده می شوند. متداولترین موارد استفاده آنها در صنایع پنیرسازی و نشاسته است. تا چند سال پیش، غالب آنزیم های مورد استفاده در صنایع غذایی از منابع حیوانی تامین می شدند، اما در حال حاضر آنزیم های با منشاء میکروبی جایگزین آنها شده اند. محصولاتی نظیر پنیرها، پودرهای آب پنیر، لاکتوز و پروتئین آب پنیر تغلیظ شده، که بوسیله آنزیم های میکروبی تهیه شده باشند مشروط برآنکه سایر شرایط حلال بودن را داشته باشند حلال هستند. محصولاتی که با آنزیم های مخلوط یا آنزیم های با منشاء حیوانی تهیه شده باشند، اگر آنزیم ها از خوک بدست آمده باشند، حرام می باشند، در غیر این صورت در دسته غذاهای مشکوک قرار می گیرند. رنت گاو و دیگر آنزیم هایی که از حیوانات کشتار شده غیر حلال بدست می آیند در بعضی کشورها مجاز شمرده می شوند. با افزایش روزافزون آنزیم های میکروبی، تایید و پذیرش چنین مواردی کاهش خواهد یافت. چون آب پنیر و مشتقات آن منبع مقرون بصرفه ای از نظر پروتئین محسوب می شوند، استفاده ازاین افزودنی های لبنی در انواع محصولات غذایی بسیار متداول است. نظیر سایر موارد، شرط حلال بودن این محصولات حلال بودن افزودنی های لبنی مورد استفاده در آنها است.

 

پروتئین و چربی حیوانی

گوشت و مرغ نه تنها به عنوان غذاهای عمده مصرف می شوند بلکه به عنوان افزودنی های فراوری شده در فرمولاسیون محصولات غذایی غیرگوشتی بی شماری نیز مورد استفاده قرار می گیرند. در صنایع غذایی ایالات متحده و دیگر کشورهای صنعتی جهان هر بخشی از لاشه حیوان بطریقی مورد مصرف دارد. بخش های نامرغوبتر لاشه و محصولات فرعی آن به پودر و افزودنی های غذایی تبدیل شده و به عنوان عوامل طعم دهنده برای سوپ ها، غذاهای حاضری و غیره استفاده می شود. چربی حیوانی خالص سازی شده و به روغن مخصوص شیرینی پزی، امولسیفایرها و دیگر افزودنی های غذایی تبدیل می شود. پر و مو را می توان به اسیدهای امینه تبدیل کرد. این گروه از افزودنیهای غذایی چنانچه از حیوان حلال بدست آمده باشند حلال خواهند بود البته باید از آلودگی متقاطع نیز جلوگیری نمود.

 

طعم ها و طعم دهنده ها

مواد طعم دار و طعم دهنده ها می توانند ساده باشند مثل فلفل و یا مثل طعم کولا یا طعم پاسترامی (گوشت گاو نمک سود شده تند و دودی شده) پیچیده بوده و حاوی چندین جزء تشکیل دهنده باشند. برخی از طعم دهنده های پیچیده ممکن است حاوی بیش از یکصد جزء با منشاء های متفاوت باشند. ممکن است هزاران جزء برای ایجاد یک طعم استفاده شود. این اجزاء ممکن است از میکروارگانیسم ها، گیاهان، مواد معدنی، مواد نفتی، حیوانات و یا مواد سنتتیک تهیه شوند. برای تولید محصولات غذایی حلال، تولیدکنندگان باید از طعم ها، مخلوط های اجزاء مختلف که دارای حق انحصاری هستند ویا از فرمولهای سری مطمئن شوند تا محصول تولید شده حلال و عاری از مواد مشکوک باشد.

 

مواد گیاهی و سبزیجات

مواد گیاهی و سبزیجات

غذاهای تهیه شده از گیاهان به استثناء خمر (نوشیدنیهای سکرآور) حلال هستند. در کارخانجات مدرن مواد غذایی، ممکن است محصولات گوشت و سبزیجات با تجهیزات مشترک فراوری شوند. این موضوع احتمال آلودگی متقاطع را افزایش می دهد. چنانچه روش های شستشوی تجهیزات و خط تولید به طور صحیح انجام شود و محصولات حلال از محصولات غیرحلال جدا شوند، می توان از آلوده شدن محصولات حلال جلوگیری نمود.

 از استفاده اجزاء عملگر با منشا حیوانی نظیر مواد ضد کف در محصولات گیاهی باید اجتناب کرد. افزودن عمدی این اجزاء تشکیل دهنده حرام به محصولات گیاهی و سبزیجات ممکن است محصولات مذکور را حرام نماید. برای اینکه حلال بودن غذاهای با منشاء گیاهی مورد شک و تردید قرار نگیرد، روش های تولید و فراوری محصولات مذکور باید بدقت مورد پایش قرار گیرند.

 

لبنیات و تخم مرغ

لبنیات و تخم مرغ

شیر و تخم مرغی که از حیوانات حلال بدست آمده باشند حلال است. در کشورهای غربی گاو منبع اصلی تامین شیر و مرغ منبع اصلی تامین تخم مرغ است. بر روی بسته بندی شیر و تخم مرغ بدست آمده از منابع دیگر باید برچسب مناسب زده شود.

محصولات گوناگونی از شیر و تخم مرغ بدست می آید. شیر برای تهیه پنیر، کره و خامه استفاده می شود. آنزیم های مختلفی برای تولید پنیرها مورد استفاده قرار می گیرند. انواع آنزیم های مورد استفاده برای تولید پنیر بسیار مهم هستند. آنزیم ها بر اساس منابعی که از آن تهیه شده اند ممکن است حلال یا حرام باشند. چنانچه این آنزیم ها از میکروب ها یا حیوانات کشتار شده حلال بدست آمده باشند حلال هستند. آنزیم های بدست آمده از خوک حرام می باشند. بر اساس آنزیم های استفاده شده در تولید پنیرها یا سایر محصولات لبنی، این محصولات به حلال، حرام و محصولات مورد شک و تردید طبقه بندی می شوند. بر همین اساس افزودنی هایی نظیر امولسیفایرها یا ممانعت کننده های رشد کپک باید مورد پایش قرار گیرند تا از محصولات شیر و تخم مرغ رفع شبهه شود .

حیوانات دریایی

حیوانات دریایی

در میان حیوانات دریایی تنها خوردن ماهی پولک دار و میگو حلال است. اگر ماهی ذاتا پولک داشته باشد ( هرنوع پولک ) و بعد تمام پولک آن بریزد ، بازهم خوردن آن جایز است. خوردن تخم ماهی خاویار که پولک دارد نیز حلال است.

ماهی را باید به صورت زنده صید کرد و یا اگر از آب بیرون افتاده است ، قبل از مردن آن را گرفت .

برای صیاد ، مسلمان بودن و بردن نام خدا شرط نیست و می توان از صید غیرمسلمانان نیز استفاده کرداگر اطمینان به زنده بودن ماهی قبل از صید پیدا شود.

 

گوشت و مرغ

گوشت و مرغ

فقط گوشت برخی حیوانات برای مصرف مسلمانان مجاز است. حیوان باید از گونه های حلال باشد تا به عنوان حلال کشتار گردد. حیوان باید توسط یک مسلمان بالغ و عاقل در حالیکه نام خدا را یاد می کند کشتار شود. برای بریدن گلو به طریقی که سبب خروج کامل خون و مرگ سریع آن شود باید از یک کارد تیز استفاده کرد. اسلام بر رعایت رفتار انسانی نسبت به حیوانات بسیار تاکید دارد. حیوانات باید تحت شرایط انسانی پرورش یافته، حمل و نقل، مراقبت و نگهداری شوند. البته این اعمال به عنوان رفتار پسندیده مطرح است و هرنوع بدرفتاری با حیوانات سبب حرام شدن گوشت آنها نخواهد شد. بی حس کردن دام قبل از کشتار غیر مذهبی عموماً در ایالات متحده و کانادا پذیرفته شده است. روش بی حس کردن معمولاً کشنده نیست. در بسیاری از کشورهای اروپایی، شدت بی حس کردن اگر سبب مرگ حیوان قبل از خونگیری شود از نظر حلال بودن غیرقابل پذیرش می شود. علاوه براین، عمل جدا کردن بخش هایی ازاعضاء حیوان  (مثل بریدن شاخ ها، گوش ها، بخش های انتهایی دست و پا) نباید قبل از مرگ حیوان انجام شود .

 

شرایط و روش انجام کشتار (ذبح)

ذبح یک روش روشن و توصیف شده برای کشتن حیوان با هدف استحصال گوشت جهت مصرف انسان است. واژه ذبح در عربی به معنی تصفیه کردن و خالص کردن چیز خوب یا مفید است. همچنین روش ذبح در عربی زکات نامیده می شود که به معنی خالص کردن یا کامل کردن چیزی است. برای اجرای احکام شریعت در هنگام ذبح باید شرایط ذیل تحقق یابد .

 

شخص ذبح کننده

فردی که عمل ذبح را انجام می دهد باید مسلمان عاقل و بالغ باشد. ذبح کننده می تواند زن یا مرد باشد. اگر شخص  بواسطه مصرف مواد سکر آور قابلیت و مهارت انجام کار و یا توانایی ذهنی خود را از دست داده باشد صلاحیت انجام کشتار حلال را ندارد. از نظر اسلام گوشت حیوانی که توسط فرد بت پرست، بی دین یا شخص مرتد کشتار شده باشد حرام و غیرقابل پذیرش است.

 

ابزار

کارد مورد استفاده برای ذبح باید کاملاً تیز و از جنس فلز باشد. این امر بریده شدن پوست و عروق خونی را تسهیل کرده و سبب خروج سریع و بلافاصله خون می شود. به عبارت دیگر ایجاد خونریزی حجیم و فوری می کند. حضرت محمد (ص) فرمودند:

 

« خداوند مهارت در کارها را توصیه کرده است. بنابراین اگر کشتار یا ذبح می کنید آنرا خوب و بدرستی انجام دهید. تیغ هایتان را تیز کنید تا حیوانی را که می کشید کمتر زجر بکشد. »

نقل شده است که حضرت محمد (ص) کشتن حیوانات را با استفاده از ابزاری که پوست را بشکافد ولی ورید وداج را قطع نکند ممنوع کرده است. همچنین به عنوان یک رسم کارد را در مقابل حیوانی که قصد ذبح آن را دارند تیز نمی کنند.

 

بریدن

برش باید در قاعده گردن درست در زیر گلوتیس (دستگاه صوتی در حنجره) انجام شود. بطور سنتی، شتر را با ایجاد برش در قاعده گردن کشتار می کردند. این عمل را نحر گویند که به معنی پرتاب کردن نیزه به گودی گردن است. با روش جدید مهارکردن شتر و تکنیک های بی حس کردن، روش سنتی چندان مناسب به نظر نمی رسد. نای و مری به علاوه وریدهای وداج و شریانهای کاروتید باید بریده شوند. طناب نخاعی نباید قطع شود. بنابراین سر بطور کامل بریده و جدا نمی شود. کشتار مجاز (کوشر) آیین یهودی بسیار به روش ذبح سنتی مسلمانان که توصیف شد شباهت دارد، با این تفاوت که در آیین یهودی برای هر حیوان ذکر نام خداوند انجام نمی شود.

 

ذکر

ذکر یا تسمیه به معنی بر زبان جاری ساختن نام خداوند با گفتن «بسم الله» یا «بسم الله، الله اکبر» قبل از بریدن گلوی حیوان است. نظرات علماء فرقه های مختلف اهل تسنن در مورد مسئله ذکر تا حدودی با یکدیگر فرق می کند.

 

مزایای کشتار حلال

روش صحیح ذبح دارای مزایای فراوانی است. سرعت بریدن محل ذبح با استفاده از کارد تیز زمان کشتار را کوتاه نموده و درد کمتری را متوجه حیوان می کند.

روش ذبح اجازه می دهد تا حیوان خونگیری سریع و کامل داشته باشد. همچنین مشخص شده است که خونی که در یک سیستم بسته محصور شده است بوسیله بریدن عروق خونی سریعتر می تواند خارج شود. نیروی حاصل از ضربان قلب خون را بداخل سیستم جریان خون می فرستد. بنابراین هر چه ضربان قلب قویتر باشد، مقدار بیشتری خون از بدن خارج می شود.

 

اطلاعات تماس

دسترسی سریع

پیوندها

محصولات

آدرس : تهران - خیابان ولیعصر - بالاتر از میدان ولیعصر - کوچه دانش کیان - پلاک 24

تلفن : 88909033 - 021

اتوماسیون اداری

نقشه سایت

نمابر : 88890858 - 021

پست الکترونیک : info@halal.gov.ir

تالار گفتگو

ورود اعضا

موسسه موضوع شناسی احکام فقهی

© حقوق مادی و معنوی این پایگاه متعلق به مرکز تحقیقات حلال جمهوری اسلامی ایران است.

افزودنی ها
مواد گیاهی و سبزیجات
لبنیات و تخم مرغ
حیوانات دریایی
گوشت و مرغ

همکاران بین المللی

  • گوشت و مرغ

    گوشت و مرغ

    فقط گوشت برخی حیوانات برای مصرف مسلمانان مجاز است. حیوان باید از گونه های حلال باشد تا به عنوان حلال کشتار گردد. حیوان باید توسط یک مسلمان بالغ و عاقل در حالیکه نام خدا را یاد می کند کشتار شود. برای بریدن گلو به طریقی که سبب خروج کامل خون و مرگ سریع آن شود باید از یک کارد تیز استفاده کرد. اسلام بر رعایت رفتار انسانی نسبت به حیوانات بسیار تاکید دارد. حیوانات باید تحت شرایط انسانی پرورش یافته، حمل و نقل، مراقبت و نگهداری شوند. البته این اعمال به عنوان رفتار پسندیده مطرح است و هرنوع بدرفتاری با حیوانات سبب حرام شدن گوشت آنها نخواهد شد. بی حس کردن دام قبل از کشتار غیر مذهبی عموماً در ایالات متحده و کانادا پذیرفته شده است. روش بی حس کردن معمولاً کشنده نیست. در بسیاری از کشورهای اروپایی، شدت بی حس کردن اگر سبب مرگ حیوان قبل از خونگیری شود از نظر حلال بودن غیرقابل پذیرش می شود. علاوه براین، عمل جدا کردن بخش هایی ازاعضاء حیوان  (مثل بریدن شاخ ها، گوش ها، بخش های انتهایی دست و پا) نباید قبل از مرگ حیوان انجام شود .

     

    شرایط و روش انجام کشتار (ذبح)

    ذبح یک روش روشن و توصیف شده برای کشتن حیوان با هدف استحصال گوشت جهت مصرف انسان است. واژه ذبح در عربی به معنی تصفیه کردن و خالص کردن چیز خوب یا مفید است. همچنین روش ذبح در عربی زکات نامیده می شود که به معنی خالص کردن یا کامل کردن چیزی است. برای اجرای احکام شریعت در هنگام ذبح باید شرایط ذیل تحقق یابد .

     

    شخص ذبح کننده

    فردی که عمل ذبح را انجام می دهد باید مسلمان عاقل و بالغ باشد. ذبح کننده می تواند زن یا مرد باشد. اگر شخص  بواسطه مصرف مواد سکر آور قابلیت و مهارت انجام کار و یا توانایی ذهنی خود را از دست داده باشد صلاحیت انجام کشتار حلال را ندارد. از نظر اسلام گوشت حیوانی که توسط فرد بت پرست، بی دین یا شخص مرتد کشتار شده باشد حرام و غیرقابل پذیرش است.

     

    ابزار

    کارد مورد استفاده برای ذبح باید کاملاً تیز و از جنس فلز باشد. این امر بریده شدن پوست و عروق خونی را تسهیل کرده و سبب خروج سریع و بلافاصله خون می شود. به عبارت دیگر ایجاد خونریزی حجیم و فوری می کند. حضرت محمد (ص) فرمودند:

     

    « خداوند مهارت در کارها را توصیه کرده است. بنابراین اگر کشتار یا ذبح می کنید آنرا خوب و بدرستی انجام دهید. تیغ هایتان را تیز کنید تا حیوانی را که می کشید کمتر زجر بکشد. »

    نقل شده است که حضرت محمد (ص) کشتن حیوانات را با استفاده از ابزاری که پوست را بشکافد ولی ورید وداج را قطع نکند ممنوع کرده است. همچنین به عنوان یک رسم کارد را در مقابل حیوانی که قصد ذبح آن را دارند تیز نمی کنند.

     

    بریدن

    برش باید در قاعده گردن درست در زیر گلوتیس (دستگاه صوتی در حنجره) انجام شود. بطور سنتی، شتر را با ایجاد برش در قاعده گردن کشتار می کردند. این عمل را نحر گویند که به معنی پرتاب کردن نیزه به گودی گردن است. با روش جدید مهارکردن شتر و تکنیک های بی حس کردن، روش سنتی چندان مناسب به نظر نمی رسد. نای و مری به علاوه وریدهای وداج و شریانهای کاروتید باید بریده شوند. طناب نخاعی نباید قطع شود. بنابراین سر بطور کامل بریده و جدا نمی شود. کشتار مجاز (کوشر) آیین یهودی بسیار به روش ذبح سنتی مسلمانان که توصیف شد شباهت دارد، با این تفاوت که در آیین یهودی برای هر حیوان ذکر نام خداوند انجام نمی شود.

     

    ذکر

    ذکر یا تسمیه به معنی بر زبان جاری ساختن نام خداوند با گفتن «بسم الله» یا «بسم الله، الله اکبر» قبل از بریدن گلوی حیوان است. نظرات علماء فرقه های مختلف اهل تسنن در مورد مسئله ذکر تا حدودی با یکدیگر فرق می کند.

     

    مزایای کشتار حلال

    روش صحیح ذبح دارای مزایای فراوانی است. سرعت بریدن محل ذبح با استفاده از کارد تیز زمان کشتار را کوتاه نموده و درد کمتری را متوجه حیوان می کند.

    روش ذبح اجازه می دهد تا حیوان خونگیری سریع و کامل داشته باشد. همچنین مشخص شده است که خونی که در یک سیستم بسته محصور شده است بوسیله بریدن عروق خونی سریعتر می تواند خارج شود. نیروی حاصل از ضربان قلب خون را بداخل سیستم جریان خون می فرستد. بنابراین هر چه ضربان قلب قویتر باشد، مقدار بیشتری خون از بدن خارج می شود.

  • ماهی و غذاهای دریایی

    حیوانات دریایی

    در میان حیوانات دریایی تنها خوردن ماهی پولک دار و میگو حلال است. اگر ماهی ذاتا پولک داشته باشد ( هرنوع پولک ) و بعد تمام پولک آن بریزد ، بازهم خوردن آن جایز است. خوردن تخم ماهی خاویار که پولک دارد نیز حلال است.

    ماهی را باید به صورت زنده صید کرد و یا اگر از آب بیرون افتاده است ، قبل از مردن آن را گرفت .

    برای صیاد ، مسلمان بودن و بردن نام خدا شرط نیست و می توان از صید غیرمسلمانان نیز استفاده کرداگر اطمینان به زنده بودن ماهی قبل از صید پیدا شود.

     

  • لبنیات و تخم مرغ

    لبنیات و تخم مرغ

    شیر و تخم مرغی که از حیوانات حلال بدست آمده باشند حلال است. در کشورهای غربی گاو منبع اصلی تامین شیر و مرغ منبع اصلی تامین تخم مرغ است. بر روی بسته بندی شیر و تخم مرغ بدست آمده از منابع دیگر باید برچسب مناسب زده شود.

    محصولات گوناگونی از شیر و تخم مرغ بدست می آید. شیر برای تهیه پنیر، کره و خامه استفاده می شود. آنزیم های مختلفی برای تولید پنیرها مورد استفاده قرار می گیرند. انواع آنزیم های مورد استفاده برای تولید پنیر بسیار مهم هستند. آنزیم ها بر اساس منابعی که از آن تهیه شده اند ممکن است حلال یا حرام باشند. چنانچه این آنزیم ها از میکروب ها یا حیوانات کشتار شده حلال بدست آمده باشند حلال هستند. آنزیم های بدست آمده از خوک حرام می باشند. بر اساس آنزیم های استفاده شده در تولید پنیرها یا سایر محصولات لبنی، این محصولات به حلال، حرام و محصولات مورد شک و تردید طبقه بندی می شوند. بر همین اساس افزودنی هایی نظیر امولسیفایرها یا ممانعت کننده های رشد کپک باید مورد پایش قرار گیرند تا از محصولات شیر و تخم مرغ رفع شبهه شود .

  • مواد گیاهی و سبزیجات

    مواد گیاهی و سبزیجات

    غذاهای تهیه شده از گیاهان به استثناء خمر (نوشیدنیهای سکرآور) حلال هستند. در کارخانجات مدرن مواد غذایی، ممکن است محصولات گوشت و سبزیجات با تجهیزات مشترک فراوری شوند. این موضوع احتمال آلودگی متقاطع را افزایش می دهد. چنانچه روش های شستشوی تجهیزات و خط تولید به طور صحیح انجام شود و محصولات حلال از محصولات غیرحلال جدا شوند، می توان از آلوده شدن محصولات حلال جلوگیری نمود.

     از استفاده اجزاء عملگر با منشا حیوانی نظیر مواد ضد کف در محصولات گیاهی باید اجتناب کرد. افزودن عمدی این اجزاء تشکیل دهنده حرام به محصولات گیاهی و سبزیجات ممکن است محصولات مذکور را حرام نماید. برای اینکه حلال بودن غذاهای با منشاء گیاهی مورد شک و تردید قرار نگیرد، روش های تولید و فراوری محصولات مذکور باید بدقت مورد پایش قرار گیرند.

  • افزودنی ها

    افزودنی ها

    افزودنی های غذایی یکی از موضوعات مهم و مورد توجه است.  محصولات سبزیجات حلال هستند مگر آنکه با افزودنی های حرام آلوده شده یا حاوی مواد سکرآور باشند. در این قسمت به برخی از افزودنی های غذایی که معمولاً مورد استفاده قرار می گیرند نظیر ژلاتین، امولسیفایرها، آنزیم ها، الکل، چربی و پروتئین حیوانی و طعم ها و طعم دهنده ها را مورد بحث قرار می دهیم. چون اکثر محصولات در گروه غذاهای مشکوک قرار می گیرند تولیدکنندگان باید از سیستمی بهره مند گردند تا کارخانه بتواند خود را مورد ارزیابی قرار داده و محصولات خود را به عنوان محصول حلال تایید نماید.

     

    ژلاتین

    استفاده از ژلاتین در بسیاری از محصولات غذایی متداول است. اگر ژلاتین از حیوانات کشتار شده به روش اسلامی بدست آمده باشد حلال است. اگر از حیواناتی که با روشی غیر حلال کشتار شده باشند بدست آمده باشد حرام است و اگر از حیوانات حرام تهیه شده باشد حرام است.

    از نظر سازمان غذا و دارو (FDA) نیازی به درج منشاء ژلاتین در برچسب محصول نیست. وقتی که منشاء ژلاتین مشخص نباشد این ماده ممکن است از منابع حلال یا حرام تهیه شده باشد و لذا مورد شک و تردید قرار می گیرد. مسلمانان از مصرف محصولات غذایی حاوی ژلاتین خودداری می کنند مگر آنکه حلال بودن محصول تایید شده باشد. منابع معمول ژلاتین پوست خوک، پوست گاو، استخوان گاو و در مقیاس کمتر پوست ماهی است. برای تهیه محصولات غذایی حلال، از ژلاتین گاوهای کشتار شده به روش اسلامی و یا از ژلاتین ماهی استفاده می شود.

     

    گلیسرین

    گلیسرین از دیگر اجزاء تشکیل دهنده مواد غذایی است که بطور وسیع در صنایع غذایی استفاده می شود. مسلمانان از مصرف غذاهای حاوی گلیسرین اجتناب می کنند زیرا ممکن است منشاء حیوانی داشته باشد. اخیراً گلیسرین بدست آمده از روغن نخل و سایر روغن های نباتی برای استفاده در محصولات حلال در دسترس قرار گرفته است.

     

    امولسیفایرها

    امولسیفایرها نظیر مونوگلیسریدها، دی گلیسریدها، پلی سورباتها، استرهای دی استیل تارتریک مونو و دی گلیسریدها(DATEM) و سایر مواد شیمیایی مشابه از دیگر افزودنی های غذایی هستند که بطور معمول در صنایع غذایی مورد استفاده قرار می گیرند و می تواند از منابع حلال یا حرام تامین شوند.

    برخی از شرکت های تولیدکننده مواد غذایی بخصوص در مورد امولسیفایرهای با منشاء گیاهی، اقدام به درج منبع مواد مذکور در برچسب محصولات کرده اند. اگر امولسیفایر با منشاء گیاهی مورد استفاده قرار گیرد، درج آن در برجسب محصول مفید است. امولسیفایرهائی که از منابع گیاهی و یاحیوانات کشتار شده حلال بدست آمده اند حلال می باشند.

     

    آنزیم ها

    آنزیم ها در بسیاری از فراوریهای مواد غذایی استفاده می شوند. متداولترین موارد استفاده آنها در صنایع پنیرسازی و نشاسته است. تا چند سال پیش، غالب آنزیم های مورد استفاده در صنایع غذایی از منابع حیوانی تامین می شدند، اما در حال حاضر آنزیم های با منشاء میکروبی جایگزین آنها شده اند. محصولاتی نظیر پنیرها، پودرهای آب پنیر، لاکتوز و پروتئین آب پنیر تغلیظ شده، که بوسیله آنزیم های میکروبی تهیه شده باشند مشروط برآنکه سایر شرایط حلال بودن را داشته باشند حلال هستند. محصولاتی که با آنزیم های مخلوط یا آنزیم های با منشاء حیوانی تهیه شده باشند، اگر آنزیم ها از خوک بدست آمده باشند، حرام می باشند، در غیر این صورت در دسته غذاهای مشکوک قرار می گیرند. رنت گاو و دیگر آنزیم هایی که از حیوانات کشتار شده غیر حلال بدست می آیند در بعضی کشورها مجاز شمرده می شوند. با افزایش روزافزون آنزیم های میکروبی، تایید و پذیرش چنین مواردی کاهش خواهد یافت. چون آب پنیر و مشتقات آن منبع مقرون بصرفه ای از نظر پروتئین محسوب می شوند، استفاده ازاین افزودنی های لبنی در انواع محصولات غذایی بسیار متداول است. نظیر سایر موارد، شرط حلال بودن این محصولات حلال بودن افزودنی های لبنی مورد استفاده در آنها است.

     

    پروتئین و چربی حیوانی

    گوشت و مرغ نه تنها به عنوان غذاهای عمده مصرف می شوند بلکه به عنوان افزودنی های فراوری شده در فرمولاسیون محصولات غذایی غیرگوشتی بی شماری نیز مورد استفاده قرار می گیرند. در صنایع غذایی ایالات متحده و دیگر کشورهای صنعتی جهان هر بخشی از لاشه حیوان بطریقی مورد مصرف دارد. بخش های نامرغوبتر لاشه و محصولات فرعی آن به پودر و افزودنی های غذایی تبدیل شده و به عنوان عوامل طعم دهنده برای سوپ ها، غذاهای حاضری و غیره استفاده می شود. چربی حیوانی خالص سازی شده و به روغن مخصوص شیرینی پزی، امولسیفایرها و دیگر افزودنی های غذایی تبدیل می شود. پر و مو را می توان به اسیدهای امینه تبدیل کرد. این گروه از افزودنیهای غذایی چنانچه از حیوان حلال بدست آمده باشند حلال خواهند بود البته باید از آلودگی متقاطع نیز جلوگیری نمود.

     

    طعم ها و طعم دهنده ها

    مواد طعم دار و طعم دهنده ها می توانند ساده باشند مثل فلفل و یا مثل طعم کولا یا طعم پاسترامی (گوشت گاو نمک سود شده تند و دودی شده) پیچیده بوده و حاوی چندین جزء تشکیل دهنده باشند. برخی از طعم دهنده های پیچیده ممکن است حاوی بیش از یکصد جزء با منشاء های متفاوت باشند. ممکن است هزاران جزء برای ایجاد یک طعم استفاده شود. این اجزاء ممکن است از میکروارگانیسم ها، گیاهان، مواد معدنی، مواد نفتی، حیوانات و یا مواد سنتتیک تهیه شوند. برای تولید محصولات غذایی حلال، تولیدکنندگان باید از طعم ها، مخلوط های اجزاء مختلف که دارای حق انحصاری هستند ویا از فرمولهای سری مطمئن شوند تا محصول تولید شده حلال و عاری از مواد مشکوک باشد.

     

  • گوشت و مرغ